Top

کشف سیستم آب‌رسانی پنج‌هزار ساله در ایران

April 6, 2018 by  

آرمان جاویدان

«فراش» میان‌بندی۱ است که باستان‌شناسان در آن کامیاب۲ به کشف یک سیستم آب‌رسانی فراآیین۳ پنج‌هزار ساله شدند. خوانش‌های۴ باستان‌شناسی در پشت سد سیمره، جایی که شمار بسیاری محوطه‌های باستانی بر اثر آبگیری سد سیمره در حال غرق شدن هستند، دوباره آغاز شده‌است. در این کرانه باستان‌شناسی، سیستم آب‌رسانی‌ای  یافت شد که با به کارگیری از لوله‌های سفالی درهم تنیده‌شده ساخته شده ‌است.
کاوش‌های باستان‌شناسی نجات بخشی در  کرانه آبگیری سد سیمره از سوی پژوهشکده باستان‌شناسی پژوهشگاه میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری و با همکاری وزارت نیرو به انجام رسیده‌‌است، هرچند با آبگیری سد، بخش بسیاری از خوانش‌های باستان‌شناسی پس از ثبت و مستند‌نگاری به زیرآب رفته‌ است، اما هنوز بخش‌هایی ‌مانده که هیات‌های باستان‌شناسی را دوباره راهی این محوطه‌های باستانی کرده‌است.
یکی از این هیأت‌های گسیل شده به حوضه آبگیر سیمره، به سرپرستی لیلی نیاکان است که در محوطه‌ای به نام «فراش»، پرکاری‌های باستان‌شناسی را آغاز و پی‌درپی تا این دم بازپی۵‌ دارد. کاوش‌های باستان‌شناسی این هیأت منجر به کشف دانش آب‌رسانی، از آن پنج‌هزار سال پیش شد، که بسیار ارزشمند است. محوطه باستانی فراش در کنار رودخانه سیمره و در کرانه خاوری آن، جایی که مرز استان لرستان آغاز شده، جای دارد.
لیلی نیاکان،‌ سرپرست هیأت باستان‌شناسی‌ در محوطه باستانی فراش، درباره این کشف می‌گوید: در فصل گذشته تکه‌های سفالی از شئی‌ای نامشخص پیدا شد، با بالا آمدن تراز آب و سپس با پایین رفتن دوباره آن، بقایایی از تنبوشه‌های سفالی در کنار کارگاه فصل نخست نمایان و ادامه کاوش منجر به کشف بقایای یک سیستم آب‌رسانی، از آن پنج‌هزار سال پیش گردید. 
بخشی از این این تنبوشه‌ها از آن سیستم آب‌رسانی باستانی است که کار ترابر آب را از گذری به مسیر دیگر انجام می‌داد و بخشی دیگر با به کارگیری مصالح بومی نگهداری و در بافت ویچرت۶ خود جای گرفته‌است.
گفته می‌شود؛ به سان چنین سیستمی پیش‌تر در محوطه باستانی چغامیش در خوزستان به دست آمده است. بر شالوده۷ خوانش‌های انجام گرفته، دیرینگی این تنبوشه‌ها را می‌توان از آن کرانه هزاره سوم پیش از میلاد چیم۸ پنج‌هزار سال پیش برآورد کرد.
با بالا آمدن آب، این کارگاه‌های نوین حفاری نیز، به زیر آب رفتند؛ ویک هیات باستان‌شناسی کامیاب شد پیش از غرق شدن بخش‌های کشف شده از سیستم آب‌رسانی، روی تنبوشه‌های سفالی را به طور کامل پوشانده و نگهداری کند، تا پس از پایان عمر سد سیمره، باستان‌شناسان آینده بتوانند خوانش‌های بیشتر روی یافته‌های بدست‌آمده انجام دهند!!!!
هیأت باستان‌شناسی فراش به منظور کشف سرچشمه ترابر آب در گذر یافت شده، کاوش باستان‌شناسی را با بکارگیری گمانه‌های کوچک بازپی دادند. این آبراهه دست‌کند به طور آزگار۹ روی پشته کیانایی۱۰ کوه ساخته شده است. کامناکام۱۱ کارکاوش‌ به همین‌جا ختم نشد و چند گمانه دیگر نیز برای کشف گذرگاه تنبوشه‌ها زده شد و کاوش برای یافتن بازپی گذر این تاروپود۱۲ آب‌رسانی همچنان بازپی دارد.
ویژگی‌های لوله‌های سفالی این تن‌پوشه‌ها یا همان لوله‌های آب‌رسانی سفالی با پروا۱۳ به بقایای آثار به دست آمده به نگر می‌رسد در همین میان‌بند تولید و پخته شده‌اند. شمار بسیاری سفال‌های لوله‌ای شکل، ساخته شده که در ابعادی کمی کم‌تر از یک متر در هم تنیده شده‌اند. زمانی که آنها را یافتیم، همچنان در هم جای گرفته و پیوندیده۱۴ بودند.
نکته گیرا آن است که دو گونه تنبوشه واگردان۱۵ در این محوطه باستانی هستی۱۶ دارد که به نگر می‌رسد کار پخش آب را بر دوش۱۷ داشتند.
بیش از نیز هفت هیأت باستان‌شناسی، مخوانش‌های خود را در کرانه آبگیری سد سیمره انجام داده‌اند که با آبگیری این سد، شمار بسیاری از محوطه‌های باستانی به زیر آب رفته و همچنان نیز این روند بازپی دارد !

روشن نمایی :
در ویرایش این نوشته،  ما از نسک (کتاب) «پارسی بگوییم، تازی نگوییم»، برای سره‌نویسی واژه‌های تازی به پارسی بهره گرفته‌ایم.

۱. منطقه‌ای. ۲. موفق. ۳. خارق‌العاده. ۴. مطالعات. ۵. ادامه. ۶. اصلی. ۷. اساس.
۸. یعنی. ۹. کامل. ۱۰. طبیهی. ۱۱. البته. ۱۲. شبکه. ۱۳. توجه. ۱۴. متصل.
۱۵. متفاوت. ۱۶. وجود. ۱۷. عهده. 

Comments

Comments are closed.

Bottom