Top

در بزرگداشت زندگی پر بار زنده یاد دکتر رضا عبودی دانشمند، مخترعی یگانه و انسانی روشن روان و فروتن

October 30, 2018 by  

میراث ایران

اگر مرگ داد است بیداد چیست
ز داد این همه بانگ و فریاد چیست
ازین راز جان تو آگاه نیست
بدین پرده اندر ترا راه نیست
چنان دان که داد است و بیداد نیست
چو داد آمدش جای فریاد نیست ​
(فردوسی)

فیروزه والی-مرضیه نژاد

اینجا سخن از بانک و فریاد در سوگ رضا نیست
او، هم آیین با فردوسی و همسرا با سخنش،
در زندگی بانک و فریاد نجست
و بی‌بانک و فریاد از آن مدار گذشت.
پس اینجا سخن، نه در سوگ او،
بلکه در ستایش والا زیستن است.
زیستنی شاد و پر شور و پر بارکه همه، آنِ رضابود

جامعه علمی ایرانیان مقیم امریکا و به همچنین حوزه علم «شیمی فیزیک» جهانی، در سی‌ام آوریل امسال یکی از بر جسته‌ترین و کار آمدترین اعضای گروه خویش را از دست داد. در گذشت غیر منتظره دکتر عبودی، این محقق برجسته و انسان والا از یک سوی، فقدانی جبران‌ناپذیر برای جامعه علمی به‌شمار می‌آید و از سوی دیگر، مرگ او نه تنها ضایعه‌ای دردناک وفراموش‌ناشدنی برای خانواده همبسته و صمیمی اوست، بلکه مایه تألمی عمیق و ناگذرا در قلب یک یک همکاران و دوستان بی‌شمار او گشته است که جملگی در جستجوی تسلی خاطر، به‌سوی خاطرات شادی آفرین او روآورده و با کمی کنکاش برای اولین بار به دستاوردهای پر ارزش علمی او پی برده‌اند که خود او با فروتنی صادقانه‌اش، عمری آنها را نادیده گرفت و از چشم وگوش همگان به‌دور نگاه داشت، و لی اکنون آگاهی از آنها اعجاب و تحسین همگی را برانگیخته است، و ما در اینجا لازم دیدیم که با تشکر از توجه و عنایت سردبیر مجله وزین «میراث ایران»، شمه‌ای از افتخارات این دانشمند برجسته را باهموطنان عزیز او در میان گذاریم.

تحصیلات و مراتب علمی 
دکتر عبودی در سال ۱۳۳۱، در شهر شوشتر در جنوب ایران متولد شد وهمانطور که خود می‌گفت دور از وطن و جنوب آن، بچه وفادار جنوب باقی ماند . رضا پس از اخذ لیسانس در دانشگاه اهواز در رشته شیمی و فوق لیسانس در شیمی ارگانیک از دانشگاه شیراز، برای ادامه تحصیل در سال ۱۹۷۸به امریکا مهاجرت کرد و از دانشگاه سیراکیوز ، موفق به دریافت رتبه دکترا در علم شیمی فیزیک گردید و سپس در دانشگاه نیویورک به تحصیل فوق تخصص در این رشته پرداخت. شیمی فیزیک، به‌زبان ساده، علم تحقیق در ساخت مواد شیمیایی، برای استفاده خاص از عملکرد خواص فیزیکی آنهاست، موادی که از آشپزخانه تا کُره مارس مورد استفاده قرار می‌گیرند ، مانند مواد نسوز و غیره.

موفقیت‌های علمی و حرفه‌ای 
بعد از پایان تحصیل، رضا به گروه تحقیقاتی پیوست به نام Allied Signal, American Aerospace, Automotive and Engineering company.
این شرکت بعداً به‌وسیله کمپانی Honeywell خریداری شد. رضا در لابراتوارهای این سیستم موفق به اختراعات و اکتشافات متعدد و پر اهمیت در تکنولوژی شیمی فیزیک گردید که نه تنها به تقویت قابل توجه سرمایه اقتصادی کمپانی عظیم هانی ول انجامید، بلکه در پیشرفت صنایع فضایی و اتو موتیو، رل مهمی را ایفا کرده‌اند. اختراع اولیه و اساسی این دانشمند، به زبان ساده ایجاد فرمول و ساخت ماده‌ای از سرامیک و فلز می‌باشد که منبع اختراعات و اکتشافات متعدد به وسیله خود او و دیگر محققین و مخترعین است. استفاده از این ماده و ایجاد ابزارهای سنجشی و کنترل در مقابله با حرارت و فشار‌های بسیار بالا، در سطح درجات کهکشانی، از اولین سری ابداعات اوست. او تنها با این سری ، هفت گواهی اختراع patent به نام خود ثبت کرد و به بزرگداشت این اختراع پر ثمر، یکی از میزان سنج‌های او در بازار به نام Reza Beam معرفی شده است. ولی نامبرده به همان نسبت در گسترش تکنولوژی عظیم ایجاد پیل‌های (باطری) سوختی مدرن با کار آمدی بالا سهم دارد. اختراعات او با تولید بالا در صنایع هوایی مانند هواپیماهای AirBus و فضایی در NASA و اتو موتیو و غیره در بازارهای صنعتی عرضه می‌شوند.
در اینجا باید این را اضافه کرد که بر جستگی شخصیتی رضا منحصر به نبوغ علمی او نبود. او هماهنگ با فعالیت‌های شغلی شیفتگی خود را در آموختن، هر چند یک‌بار با انتخاب رشته‌ای جدید اقناع می‌کرد. او با تحصیل در رشته مدیریت و اخذ درجه MBA در تکنولوژی، به مدیریت اجرایی گروه تحقیقاتی Honeywell Aerospace Material and process Group منصوب گشت.
وی با به کارگیری روش‌های مدرن، و تلفیق تئوری‌ها و روش‌های عملی هر دو رشته بانی رشد و تحول وسیع در واحدهای زیر نظر ش گردید. نمونه دیگری از نبوغ وکاردانی افتخارآمیز او در زمانی مشاهده می‌شود که کمپانی هانی ول مجموعه هزار نفره تحقیقاتی خود را منحل می‌کند و گروه تحت نظر دکتر عبودی تنها قسمتی از این سیستم وسیع است که به خاطر ارزشمندی عملکردش به آن حق ادامه حیات داده می‌شود. ولی با آشنایی با شخصیت آزاده و فروتن او می‌توان گفت که اگر او احساس افتخاری در مورد موفقیت‌های‌های متعدد خود در دل داشت، صرفاً آن افتخار مشمول خدماتش به علم و به جامعه انسانی بود وبس، نه به نام و نه به نشان همان‌طور که رفتار متواضعانه او نمایانگر این خصلت والای او بود.
شگفت اینجاست که در همان زمانی که دستاوردهای علمی او در زمینه تولید و گسترش تکنولوژی‌های جدید یک به یک زاییده و عملی می‌شدند، رضا با تشخیص سرطان کولن ، جراحی متعدد و شیمی درمانی پایان‌ناپذیر و رادیوتراپی وغیره دست و پنجه نرم می‌کرد، ولی تا آخرین روزهای زندگی با پشتکار و بینش کامل به کار علمی خود ادامه داد و با این وصف زمانی که او این جهان را ترک گفت بسیاری از نوآوری‌هایش هنوز به ثبت کامل نرسیده و یا در نیمه جریان ساخت خود بودند . توصیف و یا حتی نام بردن از اکتشاف و اختراعات او از حد این مقاله بیرون است، ولی بیشتر آنها در شبکه اینترنتی قابل جستجوست.

زندگی اجتماعی و شخصی رضا
نمی‌شود از زندگی رضا سخن گفت و از حضور جذاب و پر مایه او در جمع مردمان نگفت. لبخند همیشگی او و استعداد فراوانش د ر طنز و بذله‌گویی بدون اغراق در هر جمعی شادی‌آفرین بود . این طبیعت سیال و شفاف او به او توانایی داد که در طی ۱۴ سال در عین مبارزه‌ای سهمگین با بیماریش، با جهش و کوشش و عشق به زندگی‌ پر رونق خود ادامه دهد که حتی در آخرین لحظات هشیاری، پیام لاعلاجی پزشکان را با طنز و لبخند پاسخ داد. او مانند یک درخت پر شکوفه و پر طراوت و پر بار زیست و ناگهان از این جهان رخت بربست.‌
رضا مردی عاشق پیشه بود. او عاشق زندگی بود و علایق گوناگونش از او مردی چند چهره ساخته بود. به همانگونه که در کار و پیشه اش دانش و مهارت داشت، در خانه، شوهر و پدری مهربان و اندیشمند، آشپزی ماهر و نوآور بود.
او عاشق مطالعه و بخصوص بسط اطلاعاتش در تاریخ و فرهنگ و شعر و هنر ایران بود. آموختن موسیقی سنتی و دستگاه‌های آواز ایرانی زیر نظر استاد عمومی برایش یکی از لذت‌بخش‌ترین دستاوردهای زندگی‌اش به شمار می‌رفت . او با تحریر صحیح و گرم از ترانه‌های زیبا، به‌خصوص از خواننده محبوبش شجریان، روح و صفا به جمع دوستان می‌بخشید و این نمودی از پایبندی او به انسان و انسانیت و ا حترام او به دستیابی‌های فرهنگی ‌و ادبی، نظیر شاهنامه فردوسی بود که تلفیق آنها، خواست صمیمانه او را برای صلح و عدالت اجتماعی و پرورش روحی همگان بیان می‌نمود
در یادبود او بسیاری از دوستدارانش در غم از دست دادن این دوست بی همتا و در ستایش این انسان محبوب و پر مایه سخن‌ها گفتند و یکی در میان کوشید که از این شخصیت والا با دستچینی از لغات زبان شیرین و رسا و گویای فارسی توصیفی مجمل کند.
رضا فرهیخته بود و با فرهنگ، رضا فرزانه بود، فاضل و دانشمندی نوآور . به رفتار فرخ‌سیر بود و در کردار فرخ نهاد. حضورش همواره و بهر دم فرحبخش بود. زبانش شعر بود و آهنگ و مکتبش، مکتب فروتنی و انسانیت. در این کلمات رمزی نهفته است که نهفته نبایست و آن رمز لفظ «فرّ » است.
«فرّ فروغ ایزدی است که بر دل هر کس که بتابد او را بر دیگران برتری دهد» *
و رضا با این تجمع فرّ در نهادش بلاشبهه شخصیتی والا و برتر بود ،ولی برتریش در درک ما به‌حداعلا رسید، زمانی که دریافتیم رضا نه تنها از این برتری جلوه‌ای برای خود نساخت بلکه یک عمر این برتری را در زیر جبه فروتنی و فروافتادگی خود پنهان نگاه داشت بی‌اعتنا به هر نام و به هر نشان.

* فرهنگ عمید

Comments

Comments are closed.

Bottom